Examinering en toetsing

Inspiratiebijeenkomst examencommissie – voor beginnende leden

Op veel scholen heeft de examencommissie zich ontwikkeld tot een gezaghebbend orgaan dat zich bezighoudt met de borging van de kwaliteit van schoolexaminering. Een centrale borgingsvraag is: passen alle keuzes…

• 31 maart 2026
• Utrecht

Lunchwebinar ‘Samen met leerlingen naar een gezonder toetsbeleid’

Ruim twee op de vijf leerlingen voelen zich vaak gestrest en meer dan de helft ervaart regelmatig prestatiedruk. Voor veel leerlingen speelt school hierin een belangrijke rol. Toetsen, cijfers en…

• 7 april 2026
• Online

Start leernetwerk Aan de slag met toetsdruk

Merk jij ook dat leerlingen steeds vaker last hebben van stress door toetsen, cijfers en prestatiedruk? Je bent niet de enige en gelukkig hoef je het niet alleen op te…

• 21 mei 2026

Tjipcast | Hoe werk je vanuit visie aan het ontwikkelen van het schoolexamen?

Checklist Examenreglement (editie 2026-2027)

In dit overzicht staat welke zaken noodzakelijk zijn om op te nemen in het examenreglement van de school.

• 3 februari 2026
• pdf
• 339.5 KB

Checklist Programma van Toetsing en Afsluiting (editie 2026-2027)

In dit overzicht is opgenomen welke zaken in ieder geval opgenomen moeten worden in het programma van toetsing en afsluiting van de school.

• 3 februari 2026
• pdf
• 260.5 KB

Checklist De kwaliteit van schoolexaminering (editie 2026-2027)

Het doel van de checklist is om te dienen als handvat voor het gesprek over de vraag of de kwaliteit van de schoolexaminering voldoende is geborgd.

• 3 februari 2026
• pdf
• 325.85 KB

Handreiking Examensecretaris (editie 2026-2027)

Deze handreiking benoemt de wettelijke en mogelijke taakgebieden van de examensecretaris en acties waarmee de positie van de examensecretaris versterkt kan worden.

• 3 februari 2026
• pdf
• 334.09 KB

Handreiking ‘Ontwikkeling van een visie op toetsing en schoolexaminering in het vo’.

Deze handreiking van de VO-raad biedt schoolbesturen in het vo ondersteuning bij het ontwikkelen van een visie op toetsing en schoolexaminering. De handreiking bevat informatie, adviezen en een stappenplan waarmee…

• 4 december 2019
• pdf
• 306.83 KB

Handreiking Examencommissie (editie 2026-2027)

Deze handreiking is bedoeld om examencommissies, het bevoegd gezag, directeuren en de examensecretarissen te ondersteunen bij het doorontwikkelen van een effectieve examencommissie.

• 3 februari 2026
• pdf
• 478.33 KB

Handreiking voor bestuurders | Verantwoordelijkheid in het schoolexamen (editie 2026-2027)

Deze handreiking voor bestuurders betreft de verantwoordelijkheidsverdeling tussen de betrokkenen bij (school)examinering en de verantwoordelijkheden van het bestuur voor het handelen bij onvolkomenheden.

• 3 februari 2026
• pdf
• 338.35 KB

Handreiking voor bestuurders | Hoe te handelen inzake een geschil bij of na de vaststelling van de score voor het centraal examen (editie 2026-2027)

Deze handreiking gaat in op de verantwoordelijkheid van het bevoegd gezag inzake (verschillende) geschilsituaties.

• 3 februari 2026
• pdf
• 239.84 KB

Handreiking Inzage centraal-examenwerk

Deze handreiking bundelt informatie over het inzagerecht van kandidaten en een geschikte aanpak om de kandidaat inzage in het gemaakte centraal-examenwerk te verlenen.

• 3 februari 2026
• pdf
• 161.22 KB

Zelfevaluatie-instrument Kwaliteitsborging Schoolexaminering (editie 2026-2027)

De zelfevaluatie kan worden gebruikt om na te gaan of de processen rondom de schoolexamens zijn ingericht volgens wet- en regelgeving en of de procedures correct verlopen.

• 3 februari 2026
• pdf
• 361.92 KB

Samenhangend toetsbeleid leidt tot rijkere toetsing en schoolexaminering

Naar aanleiding van de aanpassingen van het Eindexamenbesluit voortgezet onderwijs in 2021 ontwikkelde Het Vlier, de bovenbouwlocatie van het Etty Hillesum College in Deventer een samenhangend toetsbeleid dat voldoet aan…

• 24 februari 2026

Een mondeling wiskunde: vooral doen

Een mondeling schoolexamen bij wiskunde A en C, kan dat? Ja! Docent Marianne Laponder van Da Vinci College Kagerstraat in Leiden heeft er in de vwo-bovenbouw goede ervaringen mee. Leerlingen…

• 9 december 2025

‘Wij willen de héle ontwikkeling toetsen’

Vrijeschool Parkstad ziet het schoolexamen als dé kans om de visie van de school tot uitdrukking te laten komen in de afsluiting van het onderwijs. “Heeft een leerling zich als…

• 29 december 2025

Toetsing en examinering: ongelijk is niet oneerlijk

Moet de inrichting van het PTA van een vak er voor alle leerlingen precies hetzelfde uitzien? Het Agora-team van het KWC in Culemborg vindt van niet. “Je kunt de ruimte…

• 20 december 2025

Portfolio en assessment: onderzoekend leren in het schoolexamen

Bij De Nieuwste School in Tilburg loopt onderzoekend leren als een rode draad door het onderwijs. Voor havo/vwo-leerlingen met een natuurprofiel komt dit onder meer terug in het schoolexamen nlt.…

• 12 december 2025

Vier sleutels tot succes voor een effectieve examencommissie

Solide en effectief doet de examencommissie van De Meerwaarde wat ze moet doen: signaleren, evalueren en gevraagd en ongevraagd advies geven aan de schoolleiding. Hoe? De examencommissie vertelt wat hun…

• 20 januari 2025

Themamagazine 'Aan de slag met doorstroom en waardevol schoolexamen'

• 26 oktober 2023
• pdf
• 4.65 MB

Samenwerken aan de kwaliteit van schoolexamens via het leernetwerk examencommissies

Vanuit hoge verwachtingen werken de examencommissies van de scholen van Lucas Onderwijs samen aan de kwaliteit van schoolexamens. Dat doen ze onder meer via het leernetwerk examencommissies, waar examencommissieleden kennis…

• 17 februari 2025

Zó komt de examencommissie in positie

Stevig, deskundig én onafhankelijk: zo ziet de ideale examencommissie eruit. Maar wie zet je er dan in? En hoe komt zo’n commissie goed in positie? Drie scholen vertellen.

• 4 juni 2024

De toetspraktijk op ALASCA: 'Autonomie voor leerlingen speelt een hoofdrol'

Het onderwijs van ALASCA, de Amsterdam Liberal Arts and Sciences Academie, is er helemaal op gericht dat leerlingen straks vloeiend de stap naar het hoger onderwijs kunnen zetten. Dat is…

• 26 maart 2024

Stad en Esch: ruimte zoeken én vinden in examinering

Minder toetsen en meer maatwerk: dat was de wens van Stad & Esch. Sinds vorig schooljaar (2019-2020) werkt de school op alle niveaus in de bovenbouw volgens een nieuw PTA…

• 14 april 2021

Verander je school, begin bij je vak

Is het (nog) niet haalbaar om met de hele school een eigen invulling te geven aan toetsing en examinering? Deze drie voorbeelden laten zien dat ook een of meer vakken…

• 19 juni 2023

Leerlingen zoeken de uitdaging op

Is het (nog) niet haalbaar om met de hele school een eigen invulling te geven aan toetsing en examinering? De vakgroep Engels van vmbo-school Het Rijks in Nijmegen laat zien…

• 19 maart 2023

Leerdoelgerichte rubrics helpen leerlingen groeien

Toetsen voor een cijfer? Leerlingen van het Marcanti College (vmbo/havo) krijgen er pas in het derde leerjaar mee te maken. De school werkt liever met rubrics omdat die veel beter…

• 18 januari 2023

Stichtse Vrije School: ‘Durf je PTA een eigen invulling te geven’

De Stichtse Vrije School (mavo/havo/vwo) had al een schooleigen schoolexamen lang voordat dit een begrip werd. Dat is kenmerkend voor het vrijeschoolonderwijs, zegt schoolexamencoördinator Wisse de Blaauw: “We werken aan…

• 8 november 2022

‘Meer kleur in het schoolexamen’ - Acht praktijkvoorbeelden van schooleigen examenkeuzes

Het schoolexamen biedt, anders dan het centraal examen, scholen de ruimte om binnen en naast de voorgeschreven stof in de examenprogramma’s eigen keuzes te maken. Een toenemend aantal scholen gebruikt…

• 12 oktober 2022

Het schoolexamen op Spring High: ‘Zoek de ruimte op’

Op Spring High (po/vmbo/havo/vwo) krijgen leerlingen zo lang mogelijk heterogeen les. Daarom kiest de school voor eenjarige PTA’s. Ook dan is een rijke invulling van het schoolexamen mogelijk, stelt schoolleider…

• 24 augustus 2022

Goed afsluitend schoolexamen heeft een ‘strak’ PTA

De wijziging van het Eindexamenbesluit VO stelt scholen voor een aantal uitdagingen. Zo moet het afsluitend karakter van het schoolexamen goed zijn geregeld. Hoe doe je dat, op een manier…

• 20 april 2022

De examencommissie trekt het schoolexamen naar een hoger plan

De wijziging van het Eindexamenbesluit VO stelt scholen voor een aantal uitdagingen. Zo moet elke school een examencommissie hebben, die zorgt voor de kwaliteitsborging van de schoolexaminering. Hoe zorg je…

• 25 april 2022

‘Mag ik doorgaan tot ik een 10 heb?!’

‘Keuzemogelijkheden voor iedereen’, staat in de visie van het Scala College in Alphen aan den Rijn. Dat biedt aanknopingspunten voor een eigen invulling van het schoolexamen. Enkele secties lopen daarbij…

• 10 april 2022

Schooleigen examen laat praktisch ingestelde leerling 'shinen'

Bij het Element, een vmbo-school in Amersfoort, zijn de grote schoolexamens allemaal projectmatig. Elke vakgroep bedenkt een werkstuk, opdracht of presentatie die meetelt voor het schoolexamen. “Zo spreken we ook…

• 15 februari 2022

Een PTA dat past bij de onderwijsvisie van jouw school

Op Agora Liemers zoekt coach Anke Swanenberg samen met haar collega’s de ruimte op in het Programma van Toetsing en Afsluiting (PTA), zodat deze beter aansluit bij de onderwijsvisie van…

• 8 september 2020

Een winkel runnen als schoolexamen

Een eigen pop-up-store, midden in een winkelstraat: dat is misschien wel het meest aansprekende schooleigen element bij het Van Haestrechtcollege in Kaatsheuvel. Leerlingen bedenken en maken de koopwaar, bepalen de…

• 22 februari 2022

Christelijk Lyceum Delft over schoolexaminering: ‘We kiezen een basisstructuur en groeien toe naar de vorm die bij ons past’

Het Christelijk Lyceum Delft koos voor een eigen inrichting van de examencommissie. De checklist met taken die de VO-raad voor deze commissie heeft opgesteld, is opgeknipt en verdeeld over vier…

• 10 maart 2021

Praktijkvoorbeeld Clusius College: gezamenlijk PTA’s en toetsen maken

Samenwerken, expertise bundelen en leren van elkaar; dat zijn belangrijke ingrediënten van de wijze waarop het groene Clusius College in Noord-Holland werkt aan de kwaliteit van het examen- en toetsbeleid.…

• 15 december 2019

Schoolexaminering en toetsbeleid bij Stichting Carmelcollege, binnen de kaders eigen accenten

Scholen die zelf het afsluitend karakter van het schoolexamen vormgeven, een examencommissie zonder leidinggevenden en een toetscursus voor alle docenten: met die elementen geeft Stichting Carmelcollege een eigen invulling aan…

• 2 december 2020

Praktijkvoorbeeld Stichting Onderwijs Midden Limburg: een breed gedragen beleidskader dat duidelijkheid én eigen ruimte biedt

De intervisiegroep van examensecretarissen bij Stichting Onderwijs Middel Limburg (SOML) vormde een prachtig klankbord voor de auteurs van het Beleidskader Toetsing en Examinering. De lastigste vraag: wat regel je centraal…

• 24 juni 2020

Praktijkvoorbeeld Eckart College: vanuit visie op onderwijs leiding geven aan het toetsbeleid

De examencommissie van het Eckart College (mavo, havo, vwo) in Eindhoven komt zo nodig bij elkaar, maar is nog niet formeel benoemd. De schoolexamenpraktijk loopt hier desondanks als een trein,…

• 9 december 2019

Praktijkvoorbeeld Wellantcollege: werken aan een eenduidig en efficiënt examen- en toetsbeleid

Hoe een grote onderwijsorganisatie met twintig vmbo-locaties werkt aan de kwaliteit van het examen- en toetsbeleid, vertelt Elise van Vliet, directeur onderwijs en kwaliteit van Wellantcollege en lid van de…

• 9 december 2019

Praktijkvoorbeeld Ichthus College: Onderwijsvisie richtinggevend voor toetsbeleid

Op het Ichthus College in Kampen (praktijkonderwijs t/m gymnasium, twee locaties) is de onderwijsvisie richtinggevend voor de visie op en de praktijk van toetsing en examinering. Er is een structuur…

• 15 december 2019

Een leerdoelenwand als voorbereiding op de bovenbouw

Op Agora Liemers zoekt coach Anke Swanenberg samen met haar collega’s de ruimte op in het PTA, zodat deze beter aansluit bij de onderwijsvisie van de school. Om de onderbouwleerlingen…

• 18 november 2020

Nieuw: Brochure 'De druk achter cijfers' over leerlingadministratiesystemen en het welzijn van leerlingen

Wat voor invloed heeft een leerlingadministratiesysteem (LAS) op het welzijn van leerlingen? En hoe doe je daar wat aan? Vijf scholen vertellen hoe zij hun LAS hebben aangepast om de…

• 16 december 2025

Actie: Ga in gesprek over schoolstress

Deze week start de campagne van project Toetsdruk waarin aandacht wordt gevraagd voor schoolstress. Ruim twee op de vijf leerlingen ervaren dagelijks stress door school: van het continu checken van…

• 7 oktober 2025

Meer rust op school door vast publicatiemoment cijfers

Dat er op het Jan Tinbergen College iets moest gebeuren aan het moment van cijferpublicatie, was al een tijd duidelijk. Continu werden leerlingen geconfronteerd met nieuwe cijfers: daar zat geen…

• 13 oktober 2025

Publicatiemoment van cijfers is radertje in het geheel van mentaal welzijn

Het Kalsbeek College paste het publicatiemoment van cijfers in Magister aan naar schooldagen tussen 16.30 en 19.30 uur. Dit zorgt voor meer rust in de klas én meer eigenaarschap van…

• 22 september 2025

Een vast publicatiemoment voor cijfers biedt rust voor leerlingen

Het Lorentz Casimir Lyceum dacht niet lang na toen in Magister de optie kwam om het publicatiemoment van cijfers op een vast tijdstip in te stellen. Conrector Katja Storm: “Een…

• 2 september 2025

Minder prestatiedruk door beperkte cijferinzage voor ouders

Het Gymnasium Celeanum in Zwolle besloot vorig schooljaar de cijferinzage in Magister gedeeltelijk dicht te zetten voor ouders. Waar ouders voorheen altijd en overal cijfers konden inzien, kan dat nu…

• 9 september 2025

Toetsdruk: een initiatief van LAKS en de VO-raad

Met dit project bieden LAKS en de VO-raad ondersteuning aan scholen die de toetsdruk voor leerlingen willen verminderen, om zo ook te zorgen voor minder prestatiedruk en het welbevinden van…